bookartia

κριτικες - παρουσιασεις

• Δήμητρα Ντζαδήμα, Yπο Γραφή | Η Ernaux και ο χώρος της κατανάλωσης. Ανάμεσα σε καρότσια και βλέμματα., fractalart, 26/08/2025

• Το Κοίτα τα φώτα, αγάπη μου της Annie Ernaux, που κυκλοφορεί στα ελληνικά από τις εκδόσεις Μεταίχμιο, συνιστά μια ιδιαίτερη συμβολή στην ήδη εδραιωμένη συγγραφική της πορεία. Πρόκειται για ένα έργο που, ενώ φαινομενικά επικεντρώνεται σε μια φαιδρή και πεζή σφαίρα της καθημερινότητας – την εμπειρία της περιπλάνησης και της αγοράς σε μεγάλες αλυσίδες καταστημάτων – αναδεικνύει μέσα από το βλέμμα της Ernaux τις πολλαπλές κοινωνιολογικές, πολιτισμικές και πολιτικές διαστάσεις που ενυπάρχουν σε αυτόν τον χώρο.

• Η Ernaux επιχειρεί μια «μικροϊστορία του παρόντος», συλλαμβάνοντας τη μεταβατική μας εποχή, όπου το εμπορικό κέντρο λειτουργεί ως ένας τόπος συνάντησης, παρατήρησης και αλληλεπίδρασης, αλλά ταυτόχρονα και ως πεδίο ταξικών διαφοροποιήσεων και κοινωνικών αντιθέσεων. Το βλέμμα της συγγραφέως δεν είναι ούτε αποστασιοποιημένο ούτε αμιγώς προσωπικό· κινείται σε μια ενδιάμεση ζώνη, όπου το ατομικό βίωμα λειτουργεί ως όχημα για τη συλλογική αναγνώριση. Έτσι, το προσωπικό ημερολόγιο μετατρέπεται σε κοινωνιολογικό τεκμήριο, και η καθημερινότητα αποκτά την πυκνότητα ενός ιστορικού κειμένου.

• Σε επίπεδο γραφής, το έργο διατηρεί την τυπική λιτότητα της Ernaux. Αποφεύγει κάθε αισθηματολογία, κάθε περιττή διακοσμητικότητα, επιμένοντας σε μια γλώσσα κοφτή, ακριβή και διαφανή, που μοιάζει να θέλει να καταστήσει το βλέμμα καθαρότερο και την εμπειρία πιο απτή. Το ύφος της, που συνδυάζει την ακρίβεια της κοινωνικής επιστήμης με την υποβλητική δύναμη της λογοτεχνίας, καθιστά το βιβλίο ταυτόχρονα εργαλείο παρατήρησης και αισθητική εμπειρία.

• Ιδιαίτερης σημασίας είναι η πολιτική διάσταση του κειμένου. Η Ernaux δεν καταγράφει απλώς το χώρο του εμπορικού κέντρου, αλλά αναδεικνύει την ανισότητα που κρύβεται πίσω από την «ουδετερότητα» της καταναλωτικής πράξης: τη διαφορά στη χρήση του χώρου, τον αποκλεισμό, την κατηγοριοποίηση των σωμάτων και των τάξεων. Το εμπορικό κέντρο καθίσταται, έτσι, μικρογραφία της σύγχρονης κοινωνίας, ένας τόπος όπου η επιθυμία, η εξουσία και η κοινωνική ιεράρχηση διαπλέκονται αδιάλειπτα.

• Το Κοίτα τα φώτα, αγάπη μου δεν είναι απλώς ένα βιβλίο για τα σούπερ μάρκετ και τις στοές· είναι ένα κείμενο που καταδεικνύει την ικανότητα της λογοτεχνίας να φωτίζει τις πιο ασήμαντες πτυχές της ζωής και να τις αναδεικνύει σε χώρους κριτικής σκέψης. Η Ernaux υπενθυμίζει ότι το «καθημερινό» δεν είναι ποτέ αθώο, αλλά πάντοτε φέρει τα ίχνη της ιστορίας και των κοινωνικών σχέσεων.

• Με αυτό το έργο, η συγγραφέας συνεχίζει να διευρύνει το πεδίο της αυτοβιογραφικής και κοινωνιολογικής γραφής, καθιστώντας σαφές ότι η παρατήρηση του ελάχιστου μπορεί να αποκαλύψει το μέγιστο. Το βιβλίο, επομένως, αποτελεί όχι μόνο μια πρόσκληση σε διαφορετικό τρόπο ανάγνωσης της πραγματικότητας, αλλά και μια συμβολή στη συζήτηση για τα όρια και τις δυνατότητες της σύγχρονης λογοτεχνίας.